O czym każdy wolontariusz wiedzieć powinien

Zasady współpracy z wolontariuszami przedstawione zostały w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873) uchwalonej w 2003 roku.

Jeżeli chcesz być wolontariuszem, zapoznaj się z najważniejszymi przepisami wprowadzonymi przez ustawę. Dzięki temu będziesz mógł lepiej i skuteczniej działać na rzecz wybranej organizacji lub instytucji.

Po pierwsze

Kto może być wolontariuszem?

Wolontariuszem jest każdy, kto ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia odpowiadające świadczeniu pracy, na zasadach określonych w ustawie.

W tym także:

· osoby bezrobotne – a wykonywanie przez nie świadczeń nie powoduje utraty statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku,

· cudzoziemcy - świadczenie wolontariuszy nie jest traktowane jako świadczenie pracy lub usług, więc cudzoziemcy legalnie przebywający w Polsce nie muszą uzyskiwać pozwolenia na pracę, aby zostać wolontariuszami,

· małoletni - czyli osoby poniżej 18 roku życia, mogą być wolontariuszami, ale muszą na to wyrazić zgodę ich rodzice lub opiekunowie.

Uwaga! Instytucje angażujące małoletnich wolontariuszy mogą żądać od nich pisemnej zgody rodziców lub opiekunów.

Należy pamiętać, że wolontariusz ma inny status niż pracownik, dlatego świadczenie wolontariusza nie będzie wpływało na przyszłe uprawnienia pracownicze, np. na długość przysługującego urlopu wypoczynkowego

Po drugie

Gdzie można być wolontariuszem?

Wolontariuszem możesz być w wielu instytucjach i organizacjach, które ustawa nazywa „korzystającymi”. Wśród nich są:

· organizacje pozarządowe – przede wszystkim stowarzyszenia i fundacje,

· stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego np. związki gmin lub powiatów,

· osoby prawne i jednostki organizacyjne kościoła katolickiego i innych kościołów lub związków wyznaniowych np. parafie, zakony, ale też bractwa prawosławne, gminy żydowskie lub muzułmańskie

- w zakresie ich działalności statutowej, ale z wyłączeniem prowadzonej przez nie działalności gospodarczej!

a ponadto,

· organy administracji publicznej – centralnej i samorządowej,

· jednostki organizacyjne podległe organom administracji publicznej lub nadzorowane przez te organy m.in.:

v szkoły i inne placówki oświatowe,

v instytucje kultury:

Ø teatry, filharmonie,

Ø biblioteki

Ø muzea, galerie sztuki, ogniska artystyczne, domy kultury,

v jednostki organizacyjne pomocy społecznej:

Ø ośrodki pomocy społecznej, domy opieki społecznej,

Ø powiatowe centra pomocy rodzinie,

Ø ośrodki interwencji kryzysowej,

Ø placówki opiekuńczo-wychowawcze oraz

v zakłady opieki zdrowotnej,

ale również z wyłączeniem prowadzonej przez nie działalności gospodarczej!

Po trzecie

Porozumienie

Jeśli zdecydujesz się wykonywać świadczenie w wybranej organizacji lub instytucji, będziesz musiał zawrzeć z korzystającym umowę cywilnoprawną, zwaną w ustawie porozumieniem. W porozumieniu będzie określony zakres, sposób, miejsce i czas wykonywania świadczeń. Wszystkie warunki, na jakich będziesz wykonywał świadczenia, uzgadniasz razem z korzystającym.

Jeżeli porozumienie między stronami będzie zawierane na okres do 30 dni, może być zawarte w formie ustnej lub pisemnej. Jeżeli jednak zawierasz z korzystającym umowę na okres dłuższy niż 30 dni lub na czas nieokreślony, porozumienie powinno być sporządzone na piśmie.

W każdej chwili możesz jednak żądać, aby treść ustnej umowy została przez korzystającego potwierdzona na piśmie.

Porozumienie powinno także zawierać postanowienie o możliwości jego rozwiązania - oznacza to, że wolontariusz lub korzystający mogą rozwiązać umowę za wypowiedzeniem albo bez wypowiedzenia, na warunkach określonych w umowie.

Jeżeli jednak przyczyny rozwiązania umowy nie zostały określone w porozumieniu, obie strony będą mogły dochodzić odszkodowania, gdyby jedna z nich poniosła szkodę wskutek wcześniejszego rozwiązania umowy

Zaświadczenie

Na żądanie wolontariusza bez przecinka korzystający musi wydać pisemne zaświadczenie o wykonaniu przez niego świadczeń, w tym o zakresie wykonywanych prac.

Opinia

Na prośbę wolontariusza może zostać wydana przez korzystającego pisemna opinia o wykonywaniu świadczeń.

Po czwarte

Prawa i obowiązki wolontariusza

Prawa

Jako wolontariuszowi przysługują ci następujące uprawnienia:

· masz prawo być poinformowany przez korzystającego o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa, związanym z wykonywanymi przez ciebie świadczeniami,

· masz prawo wykonywać świadczenia w higienicznych i bezpiecznych warunkach, a gdy okaże się to niezbędne, powinieneś być wyposażony w odpowiednie środki ochrony osobistej,

· możesz także, za zgodą korzystającego i na jego koszt, skorzystać również-bez tego słowa ze szkoleń w zakresie wykonywanych przez siebie świadczeń,

· możesz powierzyć wykonanie swojego świadczenia innej osobie, która posiada niezbędne kwalifikacje do jego wykonania,

· w razie podróży służbowej, masz prawo do diety oraz zwrotów kosztów podróży,

Þ Uwaga! Możesz zwolnić korzystającego z tych obowiązków w całości lub w części, ale wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności,

· masz również prawo być poinformowany przez korzystającego o wszystkich przysługujących ci prawach i ciążących na tobie obowiązkach,

· masz prawo do tego, aby korzystający pokrył za ciebie wszystkie inne koszty poniesione w trakcie wykonywania przez ciebie świadczeń. Ostateczna decyzja w tej sprawie należy jednak do korzystającego,

· korzystający jest zobowiązany zapewnić ci również ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, a gdy nie jesteś objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, możesz także uzgodnić z korzystającym, aby zapewnił ci ubezpieczenie zdrowotne.

Þ Więcej na temat ubezpieczeń w części Po piąte i ostatnie.

Obowiązki

Twoje obowiązki wolontariusza wynikają zarówno z ustawy jak również z cywilnoprawnego charakteru umowy. Oto najważniejsze z nich:

· jako wolontariusz powinieneś posiadać kwalifikacje niezbędne do wykonywanych przez ciebie świadczeń, ale tylko wtedy gdy obowiązek posiadania takich kwalifikacji i spełnienia określonych wymagań wynika z odrębnych przepisów,

· jeżeli nie skończyłeś 18 lat, powinieneś przedstawić korzystającemu pisemną zgodę rodziców lub opiekunów na to, że będziesz wolontariuszem,

· masz obowiązek wykonywania zadań z należytą starannością,

· gdy wskutek twojego działania korzystający lub osoba trzecie poniesie szkodę, będziesz musiał ponieść odpowiedzialność materialną za wyrządzone szkody. Dlatego też powinieneś zadbać o to, aby korzystający ubezpieczył cię od odpowiedzialności cywilnej,

Þ Uwaga! Jeżeli nie będzie chciał tego zrobić, pamiętaj, że również ty sam możesz się ubezpieczyć od odpowiedzialności cywilnej!

Po piąte i ostatnie

Ubezpieczenie wolontariusza

ü Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków

Będąc wolontariuszem, masz prawo być ubezpieczonym od wypadków, jakie mogą ci się przytrafić w trakcie wykonywania świadczeń. W zależności od czasu trwania porozumienia możliwe są dwie sytuacje:

Sytuacja 1.

Gdy wykonujesz swoje świadczenia jako wolontariusz przez okres nie dłuższy niż 30 dni, a także wtedy gdy porozumienie zostało zawarte na czas nieokreślony, korzystający:

Þ ma obowiązek ubezpieczenia wolontariusza od następstw nieszczęśliwych wypadków.

Korzystający musi zatem podpisać umowę z towarzystwem ubezpieczeniowym. W przypadku gdy podpisałeś z korzystającym umowę na czas nieokreślony, będzie on musiał ubezpieczyć cię od następstw nieszczęśliwych wypadków na okres pierwszych 30 dni wykonywania świadczeń.

Sytuacja 2.

Jeśli podpiszesz z korzystającym porozumienie na okres dłuższy niż 30 dni, korzystający nie musi ubezpieczać cię od następstw nieszczęśliwych wypadków, ponieważ ustawowo przysługuje ci ubezpieczenie na mocy ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1674).

W takiej, sytuacji jesteś objęty ubezpieczeniem już od pierwszego dnia obowiązywania porozumienia.

ü Ubezpieczenie zdrowotne

Jeżeli jesteś wolontariuszem i nie jesteś objęty żadnym ubezpieczeniem zdrowotnym, instytucja, w której wykonujesz świadczenia, może zgłosić cię do ubezpieczenia zdrowotnego.

Korzystający będzie w takiej sytuacji musiał:

Þ zgłosić cię do ubezpieczenia w Narodowym Funduszu Zdrowia,

Þ podpisać umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia,

Þ opłacać za ciebie składkę zdrowotną.

Składki zdrowotne, których wysokość obliczana jest od podstawy wymiaru odpowiadającemu najniższemu wynagrodzeniu, odprowadzane są przez korzystającego do NFZ, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Uwaga! Należy pamiętać, że wolontariusz zostaje objęty ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia określonego w umowie zawartej przez korzystającego z Narodowym Funduszem Zdrowia.

ü Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej

Ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej jest specyficznym rodzajem ubezpieczenia. Przypomina ono bardzo, obowiązkowe dla kierowców, ubezpieczenie OC. Jego istotą jest możliwość ubezpieczenia się na wypadek, gdyby wskutek naszych działań, niedopełnienia obowiązków lub niestarannego wykonywania świadczeń, korzystający lub inna osoba poniosły szkodę materialną. W takiej sytuacji pieniądze pochodzące z ubezpieczenia będą w stanie pokryć koszty odszkodowania, które może przekraczać nasze możliwości finansowe.

Źródło: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Departament Pożytku Publicznego