Odpowiedzialność to umiejętność ponoszenia konsekwencji własnych czynów i decyzji. Każdy człowiek uczy się w ciągu życia "być odpowiedzialnym". Często rodzice używają w stosunku do swoich dzieci takich argumentów jak: "jesteś nieodpowiedzialny", "zacznij być bardziej odpowiedzialny" lub jako pochwałę "widzę, że potrafisz być odpowiedzialny".

Pytanie do dyskusji : Kiedy najczęściej pada zarzut o nieodpowiedzialność, a kiedy pochwała za odpowiedzialność? Odpowiedzialność wiąże się z określonymi cechami osobowości i przejawia się w konkretnych zachowaniach człowieka. Które z wymienionych cech uznacie za sprzyjające budowaniu odpowiedzialności ?
- opanowanie,
- roztargnienie,
- zdolność do współczucia innym,
- punktualność,
- otwartość,
- wybuchowość,
- chwiejność emocjonalna,
- lękowe nastawienie do życia

Może inne przychodzą wam do głowy?

Cechy człowieka oczywiście przejawiają się w określonych zachowaniach. Wybierzmy przykłady zachowań odpowiedzialnych i nieodpowiedzialnych i zastanówmy się dlaczego jedne z nich świadczą o odpowiedzialności a inne nie.

Przykład:

Mama prosi Kasię o opiekę nad młodszą, 6-letnią siostrą. Kiedy mama wychodzi dzwoni koleżanka Kasi i prosi żeby przyjść do niej i pouczyć się wspólnie przed jutrzejszym sprawdzianem. Kasia zostawia siostrę mówiąc "wrócę za chwilkę" i wychodzi uczyć się z koleżanką. Nie ma jej przez 2 godziny .

Pytania do dyskusji:

- Czy takie zachowanie było odpowiedzialne?
- Co mogło się wydarzyć?
- Jak czuła się siostra Kasi?
- Jak czuła się mama Kasi po powrocie do domu?
- Co było ważniejsze - nauka czy obietnica dana mamie?
- Co można było zrobić żeby ta sytuacja wyglądała inaczej?

W takiej sytuacji, jaką wybraliście Wy - tzn. chcecie pomagać innym ludziom, odpowiedzialność jest szczególnie ważna. Jest ważna i w dodatku często podwójna. Już nie tylko odpowiadam za siebie - biorę odpowiedzialność na siebie także próbę odpowiedzialności za innych ludzi. Trzeba zaznaczyć "próbę", gdyż drugi człowiek nie jest lalką nie zawsze nasze dobre chęci, starania i wysiłek spotkają się z natychmiastową aprobatą. Trzeba przyjrzeć się osobie, której chcemy pomagać i inaczej postępować wtedy, gdy ta osoba chce naszej pomocy, a inaczej gdy wiadomo, że pomoc jest potrzebna, ale osoba nie chce lub nie umie jej przyjąć. Naszym sprzymierzeńcem w obu przypadkach jest czas. Nic nie dzieje się od razu, a czas pozwala Wam przyjrzeć się lepiej drugiemu człowiekowi i sobie samemu .

Wzajemne korzyści płynące z pomagania drugiemu człowiekowi. Jeżeli macie pomagać komuś w nauce, to znaczy, że ta osoba ma trudności w tym obszarze funkcjonowania. Najpierw należy zastanowić się, dlaczego takie trudności się pojawiły? Jest tutaj bardzo dużo możliwości - nie lubi szkoły i wagaruje, bo nauczyciele mają duże wymagania, nie ma kolegów czy koleżanek (jest odrzucona), może nie ma warunków do nauki? Ma tyle innych zmartwień, ze na naukę nie starcza jej sił? Ma problemy ze zrozumieniem konkretnych zagadnień, może choruje przewlekle a może jest mniej zdolna i potrzebuje więcej czasu niż rówieśnicy żeby nauczyć się wyznaczonego materiału? Może myśli, że nie warto się wysilać - brakuje jaj motywacji i chęci? Żeby skutecznie pomagać drugiemu człowiekowi trzeba najpierw zorientować się w przyczynie kłopotów. Oczywiście zwykle proste pytanie "Czemu się nie uczysz?" nic nie da i nie wystarcza. Ważny jest tutaj regularny i rzetelny kontakt z osobą, której chcemy pomóc. Takie częste spotkania pomagają się poznać iotworzyć w czasie wspólnej nauki. Pozwalają wytworzyć więź emocjonalną - nić sympatii (a może gruby sznur?), między wami. Korzyści są wtedy obopólne. Ty rozwijasz współodczuwanie z innymi ludźmi, wrażliwość na cudzą krzywdę. Wchodząc w świat innego człowieka, poszerzasz zakres swoich doświadczeń życiowych, stajesz się dojrzalszy. Odczuwasz satysfakcję z waszych wspólnych osiągnięć. Uczysz się wytrwałości i konsekwencji. Dostajesz to wszystko od osoby, której pomagasz - jest ona bardzo cenna dla Twojego rozwoju osobistego - dlatego traktujesz ją z szacunkiem - tak jak sam chcesz być traktowany przez innych ludzi. W tym procesie pomagania Ty dajesz tej drugiej osobie swój czas zaangażowanie, życzliwość, cierpliwość uwagę. To bardzo ważne i ta wzajemna relacja rozwija w osobie, której pomagasz te same cechy, co w Tobie. Kończąc, chcę zaznaczyć, że bez względu na problem, z którym zmagasz się, z innym człowiekiem jesteście obydwoje tak samo ważni. Ty nie jesteś lepszy, bo jesteś "pomagaczem", a on nie jest gorszy jako ktoś, kto przyjmuje Twoją pomoc. Pamiętaj także, że w nauce trzeba dostosować się do potrzeb i oczekiwań drugiej strony. Wziąć pod uwagę wiek i możliwości tej osoby. Inaczej pracujesz z rówieśnikiem, inaczej z kimś słabszym. Masz szansę stać się kimś ważnym w życiu drugiego człowieka, dlatego staraj się ją dobrze wykorzystać.